Tình yêu và lí trí
Xoay xoay cuốn sách trong tay, Loan nhìn Trung đang đọc một cái gì đó trong tập giấy đang viết dở trên bàn. Hai người đã qua rồi sự khách khí mời chào và họ cảm thấy chẳng cần phải hầu chuyện nhau khi Loan đến thăm Trung. Cứ như là em gái của Trung, Loan lăng xăng dọn dẹp một lúc rồi tìm một cuốn sách mang đến ngồi bên góc giường , trong khi đó Trung vẫn mải miết đọc sách hoặc làm việc bên bàn. Thật ra nhiều lúc Loan chẳng hiểu được hết mình đang đọc cái gì, tâm trí cô chỉ chờ dịp Trung nghỉ làm việc một chốc để cô gợi ý chuyên trò:
- Anh Trung, em không hiểu vì sao trong tác phẩm “ Thép đã tôi thế đấy” cô tiểu thư Rita lại có thể có tình cảm với Paven được. Có vẻ mối tình đó nặng về hư cấu để tuyên truyền chứ thực ra ngoài đời khó có thể xảy ra được.
- Vì sao em có ý nghĩ như vậy ?
- Hai người sống ở hai thế giới khác nhau, gần như chẳng có tí liên hệ gì với nhau cả. Rita lại ở trong giai cấp đối kháng với Paven, làm sao cô ta lại quen mắt với một chàng trai nhếch nhác bẩn thỉu chứ nói chi đến cảm tình. Con gái bọn em thường hay có ấn tượng về bề ngoài lắm, trừ trường hợp thật đặc biệt hình thức bên ngoài mới bị hạ thấp hơn trước những hành đông nghĩa hiệp đầy ấn tượng. Ở trong sách Rita nghĩa hiệp giúp Paven chứ không phải ngược lại. Kẻ được giúp thường ở thấp dưới con mắt của chúng em.
- Nhưng Paven có tính cách anh hùng !
- Rita mới gặp sao biết được tính cách anh hùng có ở anh ta ?
- Thôi được ! Theo em là không có tình yêu giữa hai giai cấp, Paven không đáng .. không đủ yếu tố để gây cho Rita một tình yêu đích thực. Thì đúng vậy đấy, họ có yêu nhau lâu dài được đâu cuối cùng thì Rita cũng yêu đương theo đúng bản chất tiểu tư sản của cô ta, cô ta lăng nhăng, buông tuồng. Còn Paven trở thành một chiến sĩ Cộng sản, anh quay về với chính giai cấp mình. Họ đã ngộ nhận tình yêu, chỉ một thoáng thôi, chuyện ngộ nhận như vậy là thường tình trong những thời kì sắp bùng nổ cách mang vô sản. Con gái các em vốn có những hành động và suy nghĩ khó cắt nghĩa lắm đó mà.
Loan thú vị trước câu kết luận của Trung, chính câu nói mơ hồ đó tạo cho cô một cơ hội:
- Người ta nói vây là oan cho chúng em lắm ! Trái tim con gái chúng em cung không khó hiêu lắm đâu, chỉ có trí tuệ con người mới lắm nẻo biến hoá, chứ trái tim thì nó chỉ nói yêu hay không yêu mà thôi. Anh đọc nhiều vậy có bao giờ anh biết đọc ngôn ngữ trái tim chưa ?
- Này em ! sự phức tạp của con gái không chỉ có anh ca thán đâu đấy nhé, em nghe anh đọc bài thơ náy của nữ thi sĩ Silva Kaputikyan người Armeni mà anh có sửa bản dich của nhà thơ Xuân Diệu một vài chỗ theo ý anh.
Trung với lấy một cuốn sổ nhỏ và đọc bằng tiếng Nga sau đó dịch lại:
Em bảo anh “ đi đi ! “
Sao anh không đứng lại ?
Em bảo anh:” đừng đợi !”
Sao anh vội đi ngay ?
Lời em gió thổi bay
Mắt em lại đẫm lệ
Ôi ! anh sao ngốc thế ?
Không nhìn vào mắt em
Thanh Loan tròn mắt ngưỡng mộ:
- Bài thơ hay quá ! Lát nữa anh cho em chép lại nhé ! Nhưng,em thấy bài thơ tuy có vẻ làm người ta hiểu là sự ca thán về sự phức tạp của tâm tình bên trong và lời nói trái ngược phát ra của người con gái, nhưng thực ra lại nói rõ rằng phụ nữ chúng em đơn giản lắm, chúng em chỉ biêt nói ngược một tí ti thôi. Lối đánh đố bằng nói ngược là cách đánh đố dễ giải được ngay. Đọc ngôn ngữ ánh mắt lại càng dễ nữa, chỉ người con trai có thiện chí có đồng cảm một tí, có can đảm một tí là nhận ra ngay thôi mà. Chả nhẽ lại bắt chúng em nói thẳng ra em yêu anh đấy, hãy tỏ tình đi thì đàn ông con trai các anh kém lắm sao.
Trung vẫn ngù ngờ trước nhiệt thành của Loan:
- Chuyện tình yêu bao giờ cũng là đề tài bất tận. Nhưng yêu nhau thì cần gì mà đánh đố nhau, thiếu gì cách để tỏ cho nhau biết, ít nhất cũng như các cụ ngày xưa:
Hôm qua tát nước bên đình
Bỏ quên chiếc áo tren cành hoa sen
Em đựơc thì cho anh xin
Hay là em để làm tin trong nhà…
Đơn giản vậy thôi !
Biết là Trung cố lảng tránh, Loan chuyển hướng:
- Anh Trung này! Theo ý anh giữa tình yêu và sự nghiệp có quan hệ như thế nào ?
Trung bật cười:
- Sao em lại có ý nghĩ kì quăc như vậy ! Em quàng hai lĩnh vực khác nhau vào một để làm gì. Tuy người ta hay nói, nhiều khi chúng ta phải bắt buộc lựa chon giũa tình yêu và sự nghiệp, một lựa chon đớn đau. Theo anh, để đén lúc phải phân vân giưa hai lĩnh vực đó tức con người đã rất thiếu bản lĩnh, thiếu làm chủ. Hiện giờ anh chưa yêu ai, nhưng nếu ai đó yêu anh thì cô ta bắt buộc phải yêu cả sụ nghiệp của anh. Không yêu sự nghiệp của người mình yêu sao bảo đó là tình yêu đích thực được.
- Nhưng nếu ngược lại, một cô gái cũng yêu cầu anh như thế? Hãy từ bỏ sự nghiệp của anh đi để yêu em ! Anh nói gì nào !
- Cô ta là kẻ ích kỉ ! anh không yêu cô ta nữa !
Một lo sợ mơ hồ dâng nhẹ trong lòng Loan, cô tự nhủ :
- Anh ấy không đơn giản, có lẽ anh là một người gia trưởng độc tài, mình hãy để thời gian để hiểu anh ấy hơn, đừng vội vã.!
Họ lại chuyển đề tai về hướng lí luận chính trị. Loan được Trung hướng dẫn đọc dần về kinh tế chính tri hoc Marx Lenin chương trình sơ cấp, trong công việc quản lí công thương nghiệp của cô có dính dáng nhiều về lĩnh vực này. Là cô gái thông minh ham học nên Trung chỉ giảng nhưng nét chính, còn cô về nhà nghiền nghẫm kỉ hơn. Tình cảm giưa hai người lúc gần lúc xa, nhiều khi làm Loan buồn không còn tâm trí để làm việc trong một nhoáng. Để rồi cô lại sực tĩnh tự trấn an mình:
- Anh học cao nên tình cảm cũng phức tạp. Cứ từ từ !
Trong khi đó dân thị trấn đã bắt đầu có dư luận chê trách cô tranh giành Trung với chị Dung con bí thư Huyện uỷ, ân nhân nhận cô về đây.
Chiều thứ 7, Trung rủ Loan cùng về quê. Rời bến xe đầu làng, hai người sánh vai nhau vui vẻ trò chuyện khi đi trên con đường vào làng rợp bóng tre xanh, con đương nhiều kỉ niêm ấu thơ làm họ hồn nhiên không biết có nhiều cặp mắt tò mò dõi theo trong bóng chiều nhập nhoạng. Mấy đứa em gái của Loan chay tíu tít ra đón chị:
- A chị Loan về ! Chị Loan về !
- Hầy các em không thấy ai đây sao?
- Anh Trung cũng về ! Em chào anh ạ !
Trung xoa đầu hai đứa:
- Ngoan quá ! Hai đứa vẫn còn nhận ra anh Trung sao ?
- Có chứ ạ !
Chia tay chị em Loan ngay đầu lối vào nhà Loan, Trung đứng nhìn vào một tí rồi lặng lẽ mải mốt về nhà. Mẹ và em trai đang chờ anh về cùng ăn tối, Trung mới xuống xe thì mẹ anh đã nhận được tin con trai về qua thông tin lối xóm, làng quê nông thôn ấm áp tình nghĩa như vậy đó.
Loan nhận thấy thái độ khang khác của Bố đối với mình. Trong bưa ăn mấy lần ông đinh nói một điều gì đó với con gái lớn, nhưng ánh măt của mẹ không cho ông mở miệng. Ông chỉ im lặng uống chén rượu thuốc, ăn vội bát cơm rồi lên bộ tràng kỉ gian giũa nhà hí húi pha trà hút thuốc.
Linh tính cho Loan biết cô đã làm điều gì đó phật ý với Bố mẹ. Cô trùng tình ngòi rữa bát bên giếng nước cố ý chờ mẹ.
- Mẹ ! Bố mẹ giận con điều gì vậy ?
Bà mẹ từ tốn:
- Thì chốc nữa con lên nhà khắc biết !
- Kìa mẹ ! Sao mẹ lại đối xử với con xa lạ như vậy ?
- Cha bố cô ! Cô còn dám trách mẹ nữa sao ? Chuyện con với thằng Trung đấy, cả làng này người ta xì xầm nhiều lắm. Vây mà ban chiều anh chị còn dung dăng dung dẻ suốt lối vào làng nữa chứ !
- Ôi ! Con tưởng chuyện gì ! giữa chúng con đã có gì đâu ! anh em cùng làng cùng cơ quan , chơi với nhau thì có gì sai trái chứ !
- Thì tí nữa lên mà phân bua với bố mày ! chứ tao có thằng con rể như Trung thì …
Loan nũng nịu:
- Thì làm sao hở mẹ ?
- Thì … Thì .. cha bố cô !
- Mẹ cũng đồng ý đấy nhé !
Bà mẹ cuống quýt gắt:
- Đồng ý hồi nào ? Thôi để đó lên mà lựa lời với bố mày !
Chờ con gái khép nép ngồi xuống một đầu ghế phí bên kia, ông bố nghiêm giọng:
- Loan, con nói rõ cho bố chuyện tình cảm của con với Trung !
- Chúng con quen nhau từ hồi con chăn trâu cắt cỏ, giờ cùng làm trong cơ quan huyên thì chuyện thân nhau có gì đâu mà bố hoạch sách con, giận con ?
Con gái ạ ! Nếu gia đình Trung không là ân nhân của gia đìn
- h ta, nếu Trung không phải là con rể tương lai của nhà ông Bí thư huyện uỷ cũng là ân nhân của gia đình ta thì con có chơi thân với Trung thậm chí yêu Trung bố mẹ đâu có phải phiền lòng gì. Nhưng người ta đồn rum lên là con cướp người yêu của con gái ông Huyện uỷ thì bố không thể yên được.
Loan ấm ức:
- Sao người ta lại có thể nói thế được, bố tin con: thứ nhất chúng con chưa yêu nhau, đang là bạn của nhau thôi. Thứ hai, anh Trung chưa phải là con rể Bác Bí thư, thậm chí anh ấy chưa yêu chị Dung.
- Sao mày biết ?
- Chuyện này thì con gái bố phải biết hơn người khác nhiều chứ !
- Nghĩa là mày thích thằng Trung ?
- Từ thích đến yêu còn xa lắm bố ạ ! Với lại chúng con chưa bị ràng buộc thì đến với nhau có gì sai trái !
Ông bố rên rỉ:
- Không đơn giản như vậy đâu con ơi ! Chuyện xảy ra theo cách cướp vợ cướp chồng là thất đức lắm con ơi !
Bà mẹ đã lên đứng sau con gái từ lúc nào rồi, liền lên tiếng:
- Ông nó cứ bình tĩnh đã nào ! Bây giờ mẹ hỏi : Trung nó có thích con không ?
- Con cũng chưa biết nữa, nhưng anh ấy quí con thì chắc chắn.
- Thế mày có thích nó không ?
Loan bẻn lẽn:
- Chuyện đó thì mẹ hiểu con mà ?
Ngẫm nghĩ một tí bà mẹ bảo:
- Bây giờ để tránh tiếng, con phải ít gặp gỡ với Trung. Nếu Trung là đứa trung thực và yêu con thì nó tự khắc phải biết làm gì để thay đổi tình thế. Chắc tối nay mẹ Trung cũng đã nói cho nó biết dư luận của làng xóm về chuyện này rồi. Con nghe lời mẹ đi.
Nhận biết lời của mẹ mình rất đúng và thông minh, Loan đồng ý:
- Con xin làm theo ý bố mẹ !
Tuy vậy cô biết phương án này cũng nguy hiểm vì Trung sẽ tìm cô để làm toáng lên nếu cô hoàn toàn tỏ ra lạnh nhạt với anh. Trong thời kì mới thử việc như cô, gây xáo trộn ầm ỉ trong cơ quan lại dính dáng tới Bác Bí thư nữa thì rất bất lợi cho cô và gia đình cô. Loan chạy vội vào buồng gọi đứa em gái lớn đến thì thào. Con bé gật đầu. Vội lấy mảnh giấy viết mấy dòng Loan dúi vào tay em. Con bé lẩn vào bóng tối hàng hiên, nem nép đi ra ngõ.
Lát sau cô em trở về với một mảnh giấy trên tay:
- Chị Loan biết không? Em phải quẩn quanh trước ngõ nhà anh ấy một lúc thì mới vào gặp anh ấy một mình được. Anh ấy bảo là mẹ anh ấy cũng vừa mắng anh xong, nhưng không có vấn đề gì.
Cứ như là thám tử ấy !
- Thôi được ! chị sẽ có quà trả công cho em !
- Em vì chị chứ đâu vì quà !
- Thì chị cám ơn em vậy !
Trung hồi âm:
“ Anh cũng bị mẹ la. Anh khẳng định chúng mình chưa yêu nhau. Sẽ không có gì ầm ỉ xảy ra đâu , yên tâm đi. Tạm thời ít gặp nhau đã nhé. Nếu anh yêu em, anh tự khắc biết phải làm gì.
A! Chiều chủ nhật vẫn gặp nhau bình thừơng tại bến xe nhé”
Đọc thư của Trung Loan thấy yên tâm. Nhưng một nỗi buồn rất con gái tràn ngập lòng cô:
- Trái tim của Trung vẫn chưa mở ra cho cô. Trung vẫn khó hiểu quá.
Những ngày sau đó Trung vân tỏ ra bình thường trong quan hệ với Loan mặc dù Loan cũng có ý giữ gìn hơn. Để chứng thực cho mọi người chung quanh thấy mình hoàn toàn chưa nghiêng về ai, Trung tìm cách trấn an dư luận. Một buổi chiều Thanh Loan dè dăt đi về hướng nhà ở của Trung theo lời nhắn của anh. Thường thì cô đến nhà anh vào chiều thứ 3 và thứ năm hàng tuần để trả sách và để trả lời những bài tập Triết học mà cô được Trung hướng dẫn tự học. Nhưng hôm nay là thứ tư, không hiểu Trung cho mời cô đến vì việc gì ?
Còn cách căn phòng độc thân của Trung hai căn nhà, Thanh Loan chơt đứng phắt lại khi nghe Tiếng cười của một người con gái vút lên vui vẻ tư chỗ Trung. Cô ngỡ ngàng thảng thốt:
- Trung đang tiếp phụ nữ ! Ai vậy nhỉ ?
Cô quay gót định đi về, định là sang nhà anh muộn hơn khi người con gái đó đã về.
- Cô ta là ai mà đột ngột đến thăm Trung, trong khi Trung đã hẹn với mình ?
Vưa đi được đến đầu ngõ Thanh Loan lại ngập ngừng đứng lại:
- Anh nhắn mình đến chơi không đúng lệ thường, lại có một người con gái cùng đến ? Nghĩa là … ôi ! sao anh ấy ác thế ?
Cô gái dựa mình vào một cây bạch đàn cạnh đường, nước mắt tuôn ướt vành mi đen:
- Người con gái đang trong phòng Trung đó chính là chị Dung ! không thể ai khác. Trung tạo nên một cuộc gặp tay ba để chứng thực rằng: anh chưa yêu ai cả ! Chị Dung sẽ được chứng kiến một sự đối xử của Trung với Loan một cách đứng đăn và xa cách nhất. Qua giọng cười vui vẻ của Dung mà Loan đã nghe, chứng tỏ Trung đã giải thích và cô ấy đã tin anh chưa hề yêu Loan. Anh ta mời Loan đến chẳng qua là dùng cô để chứng minh với Dung mà thôi, sao anh ác quá vậy ? sao anh nỡ đối xử với em bằng cách như vậy ?
Loan tủi thân chay về phòng nằm úp mặt vào gối, ấm ức thổn thức. Nhưng bỗng nhiên cô ngồi bật dậy :
- Mình đã là người yêu của anh ấy đâu và anh ấy cũng đã tỏ tình yêu chị Dung đâu ! Dư luận đang có nhiều bất lợi cho anh ấy và mình, và đây là cách anh ấy chứng tỏ với mọi người rằng: họ đã vội vàng khi trách cứ anh ấy và mình, nhất là đối với mình. Đúng rồi ! Trung đã tổ chức cuộc gặp tay ba này là vì mình. Nhưng như thế này thì anh không hiểu hết em rồi Trung ơi ! Kệ người ta đồn đại là em yêu anh chứ chứng thực trắng đen rõ ràng như thế này thì em đau lòng lắm ! Trung ơi ! em không thể cùng anh mạnh bạo như vậy được, dẫu biết là có lợi cho mình. Em đâu phải là diễn viên để có thể dễ dàng đóng kịch cùng anh ! và chị Dung nữa, chị ấy yêu anh, chị ấy chắc chắn không biết là anh cũng mời em đến, liệu chị sẽ lúng túng như thế nào khi em xuất hiện ? Chúng em là con gái, chúng em không thể sắt đá như thế được đâu ! Trung tha lỗi cho em vì sự thất hẹn này nhé !
Hồi lâu Loan lại ngơ ngác suy nghĩ:
- Mình không đến, mình đau khổ, đó là bằng chứng cho dư luận biết mình đã yêu Trung ! Mình yêu Trung khi biết Trung được chị Dung yêu đã lâu rồi, bác Lập và mẹ anh ấy cũng mong như vây đã lâu rồi, có nghĩa là mình định cướp người chị Dung yêu, phá vỡ mong ước của gia đinh bố mẹ họ. Khẳng định cho họ điều đó thì mình sẽ bị mất việc ở đây và đau khổ hơn là thà bị hắt hủi, bố mẹ mình ruồng bỏ giận hờn, mà mình có được tình yêu của Trung. Đằng này … Phải can đảm lên Loan ơi ! Bố mẹ ơi ! hãy giúp con, đứa con gái khốn khổ này.
Loan ra hiên nhà lấy nước từ bồn nước công cộng vào chiếc chậu sắt tráng men trắng. Cô từ từ rửa mặt, vục mặt trong hai bàn tay hồi lâu, cô thấy tỉnh táo hơn. Đứng trước gương lặng lẽ tự nhìn thẳng vào mắt mình cô suy nghĩ mông lung:
- Cũng may là mình chưa hoàn toan yêu Trung sâu nặng. Cảm nhận một số điều chưa hiểu hoặc chưa thật hiểu anh ấy đang làm mình lưỡng lự để chưa mê say Trung đến mất lí trí. Mình mới yêu anh ấy bằng cảm tính thôi !
Loan thong thả đi về nhà của Trung trong tâm trạng lí trí tình cảm đối chọi nhau như vậy.
Đứng bên cửa sổ nhìn vào, Loan thấy Trung đang cùng Dung đọc một cái gì đó trong cuốn sách mở rộng trên bàn. Dường như người con gái đang có tận dụng để tựa đầu sát vào người của người con trai. Điều Loan cảm nhận rõ rệt nhất là họ là một đôi rất đẹp. Cô ngập ngừng chưa muốn lộ diện trong lúc như vậy.
- Anh ấy không tỏ ra có ý chờ mình ! Mình đã ngộ nhận tình cảm của anh ấy dành cho mình rồi ! Bây giờ mình phải vào đó chỉ là vì mình nữa mà thôi ! Nào ! Một ! Hai ! Ba !
Hít một hơi rõ sâu, Loan giả vờ chạm mạnh vào vách liếp. Nghe tiếng động hai người ngẩng lên. Trong khi Dung lúng túng như người bị người ta làm hỏng nhưng phút giây yêu đương hạnh phúc riêng tư nhất của mình, thì Trung lại thản nhiên, tự tin:
- Chào Loan, em đến chơi !
- Em đến để trả anh mấy cuốn sách ! Chào chị !
- Vào đây Loan ! Để anh giới thiệu: đây là Dung Kĩ sư kinh tế, bạn của anh từ thời học cấp 3 và cả thời là sinh viên ở Hà nội.
Quay sang Dung, Trung đưa tay về phía Loan, đầu hơi ngã về sau một tí như một diễn viên kịch phương tây:
- Giới thiệu với Dung, Thanh Loan, hoa khôi của khối cơ quan huyện ta. Loan là người em cùng làng với anh, anh em tôi chơi với nhau từ bé tí, từ lúc mà cô bé Loan khóc nhè nhiều hơn nói.
Dung chủ động:
- Chào em ! Chị biết em từ khi em mới về đây công tác rồi !
- Chào chị Dung ! Chị là con Bác Lập bí thư ! Em nghe tên chị, thấy chị một vài lần rồi, nhưng hôm nay mới có dịp làm quen với chị đấy.
Trung chộp lấy cơ hội:
- Thì hôm nay hai chị em thoải mái trò chuyện với nhau đi ! Nhiệm vụ của Trung này là tạo cho cả thế gian này ai cũng là bạn. Bây giờ Tôi phân công công việc …
Loan tròn mắt ngạc nhiên:
- Công việc ? Công việc gì ?
Trung vui vẻ giơ hai tay sang hai bên, ngực hơi ữơn ra một cách tinh nghịch:
- Chúng ta cùng nấu một bữa liên hoan kỉ niệm !
Thấy Loan ngỡ ngàng, Dung liền đỡ lời cho Trung:
- Anh Trung thật là… cứ trêu Loan hoài ! Chị giải thích cho Loan nghe: hôm nay chị và anh Trung kỉ niệm ngày đầu tiên cùng ra Hà nội nhập học, ngày này cả hai đứa cùng ngỡ ngàng xuống tàu ở ga Hàng cỏ, lần đầu tiên xa nhà .
Lúc này Loan mới để ý thấy chiếc lồng có một con gà mái nâu để ở góc nhà có cái bếp dầu dùng để đun nấu của những người độc thân. Rau xanh, và các thức gia vị có lẽ do Dung mang đến được xếp gọn trên chiếc thùng gỗ thô đựng gạo, muối và nước mắm. Những lần trước đến thăm Trung cô ít phải giúp Trung đun nấu gì vì anh ăn ở bếp tập thể. Tất cả tem phiếu tiêu chuẩn anh nộp tuốt tuồn tuột cho bếp ăn nên chỉ khi nào mang ở quê lên được ít gạo ngon thì anh mới cùng mấy người độc thân hoặc có vợ con ở quê xa nấu thêm vào những lúc đói hoặc vào những ngày chủ nhật không về thăm nhà được. Mà điều đó cũng hoạ hoằn thôi vì thị trấn có cửa hàng ăn uống Mậu dich mua ở đó bát phở 5 hào ăn cũng tạm được, thì tội gì mất thời giờ cho nấu nướng lỉnh kỉnh.
Loan mừng rỡ vì cô sẽ chúi vào nấu nướng, don dẹp mà không phải chứng kiến hay trò chuyện tay 3 với hai người Trung – Dung. Cô giành hết mọi việc phải làm ở ngoài sân, còn Dung thì chỉ phụ thêm những việc vặt và chăm sóc nồi cơm trong nhà. Hai người bạn đã có nhiều cuộc vui kiểu như thế này cùng nhau rồi nen họ rất hiểu ý nhau. Hơn nữa những trao đổi của hai người không thể nào Loan tham gia được vì nếu là khoa học nghệ thuật thì cô không đủ hiểu biết, còn về những câu chuyện về thủ đô thì Loan đã bao giờ được có cơ hội ra đó đâu mà biết, mà bày tỏ ý kiến. Chứng kiến sự thiệt thòi của mình Loan không cảm thấy tủi thân vì cô đã lựa chọn lối đi của đời mình một cách tự nguyện rồi, với lại cô là thế hệ đàn em, hoàn cảnh xuất thân lại khác, bì với Trung và Dung quả thực là điên rồ.
- Hai người phải là một đôi rất đẹp ! Không hiểu vì sao anh Trung lai chưa dứt khoát yêu Dung cơ chứ ? Hay anh ấy còn chê chị ấy không thật đẹp ?
Bất giác Loan cảm thấy hy vọng vì cô biết mình đẹp hơn Dung, nhưng cô vội lắc đầu: Trung không phải là kiểu đàn ông chỉ quí hình thức bên ngoài.
- Chị Dung có nhiều điều phù hợp với anh ấy hơn mình.
Mấy hôm sau, Trung chủ động giải thích với Loan khi cô lại đến nhà anh để học hỏi thêm về Triết học:
- Cám ơn Loan nhiều ! Em đã đến nhà anh trong buổi tối đó ! Tình thế của anh cần phải làm như vậy chứ anh biết em rất khó chịu khi biết cuộc gặp của chúng ta lại có cả Dung. Anh sợ em không chịu hiểu anh và tỏ thái độ bất hợp tác. Thật là một buổi tối vui vẻ phải không em ?
- Vâng ! em cũng phải đấu tranh bản thân mãi mới đến ! nhưng anh vui là được rồi. Cô nhỏ giong nói thêm:
- Nhưng thật ra cho đến giờ em không hiểu … và có lẽ cả chị Dung nữa. Chúng em không hiểu được anh ! anh quan niệm như thế nào về tình yêu ? anh có trái tim yêu đương không ? anh cần gì trong cuộc đời này ?
Nói xong cô quầy quả bỏ về không cho Trung đối đáp lại, anh đứng ngây người một lúc định thanh minh:
- Kìa Loan ! Anh …
Trung dợm người chay theo giữ Loan lại, nhưng rồi biết không thể hồ đồ như thế được , anh khe khẽ lắc đầu quay vào tiếp tục đọc sách.
Việc Thanh Loan ít đến thăm Trung sau đó không làm anh băn khoăn vì anh cho rằng cô cũng đang thực hiện thoả thuận chung giữa hai người. Trong cái thị trấn nhỏ bé này mọi sự kiện nhỏ nhặt đời thường xảy ra trong khối cơ quan uỷ ban và Huyện uỷ khi loan ra ngoài dễ trở thành những sự kiện có tính nghiêm trọng hơn. Trong những năm mới tiếp thu tư tưởng cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, người dân hết sức tin tưởng và kính trọng cán bộ Nhà nước. Đặc biệt họ rất vì nể xen lẫn sợ sệt cán bộ uỷ ban các cấp không chỉ bằng nỗi lòng như trước đây cha ông họ kính sợ các ông quan trị dân mà còn có sự kính trọng đối với những người tài và đức vẹn toàn, đại diện tiêu biểu cho Đảng, cho nhà nước Xã hội chủ nghĩa ưu việt. Trung lại là người thanh niên trí thức mới, hướng đi của anh là tu dưỡng mình theo mẫu con người mới xã hội chủ nghĩa, nên anh rất sợ bị đánh giá là kẻ tình ái lăng nhăng. Vậy nên, khi nghe có dư luận không theo chiều hướng tốt của mọi người về quan hệ giữa mình và Thanh Loan, mới đầu anh chỉ thấy khó chịu theo kiểu tự ái thanh niên, bực vì người đời khi không lại can thiệp vào chuyên tình cảm riêng tư của người khác, nhưng khi suy nghĩ sâu hơn,anh thấy sợ hãi. Bạn bè đồng nghiệp xào xáo về mình thì không sao, nhưng khi đến tai Tổ chức và những người lãnh đạo của anh thì biết đâu họ lại không xem đó là nhảm nhí thì rất bất lợi cho sự phấn đấu của mình.Trung tưởng tượng ra bộ mặt cay nghiệt và đắc chí của ông Đô khi có cớ để thổi phồng lên sự việc như là một phẩm chất tiểu tư sản xấu xa của anh.Bị cho là có phẩm chất đạo đức không tốt thì dù lí lịch có cha là cán bộ quân đội cao cấp cũng khó mà được đứng vào hàng ngũ của Đảng trong đợt kết nạp sắp tới.
- Phải xa lánh Loan và thân mật hơn với Dung. Phải vậy thôi !
Tuy lòng mình đã tự khẳng định như vậy, nhưng Trung thấy thiếu vắng một cái gì đó trong cuộc sống của mình. Mới đầu là cảm giác trống trải, bứt rứt không tập trung được vào những trang sách hoặc tài liệu trong các buổi chiều một mình ở nhà vào thứ 3 và thứ 5. Trước đây sự có mặt của Loan như là một cô em gái đòi hỏi, yêu cầu và trò chuyên về các cuốn sách, về tình yêu là một việc bình thường. Những lúc đó thậm chí có lúc cô còn làm cho anh khó chịu khi ép anh phải dứt ra khỏi dòng suy nghĩ đang liền mạch của anh để cuốn vào những đối thoại tầm thườngvề yêu đương. Giờ đây anh lại bắt đầu thấy nhớ những lúc như vậy.
- Chỉ là một thói quen thôi mà ! kiêu như là phản xạ có điều kiên trong lí thuyết về sinh lí thần kinh của Pavlop. Mình đang quen có sự có mặt của Loan để được trò chuyên và mình được tự do thuyết giảng các điều tâm đắc, được bay bỗng trong các suy lí tư tưởng văn học hay triết học mà cô học trò thông minh xinh đẹp Thanh Loan lại là người thích thú tròn xoe mắt để nghe, để thán phục. Bây giờ không có ai để nghe mình nói nữa, nên mình cảm thấy hẩng hụt, thiếu thồn và bâng khuông mà thôi.
Trung tự lí giải trạng thái tinh thần của mình như vậy, anh cố tập trung vào công việc bằng cách suy nghí vào những đề tài mà anh tâm đắc nhất, hoặc vớ lấy một cuốn sách nào đấy để đọc. Khi lấy lại được sự tập trung tư duy anh mới quay về những công việc thực tại. Cách làm đó cũng chỉ được vài lần có hiệu quả, nhưng dần dà trí tuệ của anh lại tẩy chay ngay vì nó không thể bị đánh lừa mãi được bởi những trang sách mà anh gần như nhớ nằm lòng rồi.
- Phải tìm những điều mới lạ hơn mới được !
Nghĩ sao làm vậy, Trung chay đến cửa hàng sách báo của Công ty phát hành sách nhân dân Huyện. Không có nhiều đầu sách như ỏ các cửa hàng sách ngoài Hà nội, Trung lần mò mãi mới mua được vài cuốn sách lí luận chính trị kinh tế của nhà xuất bả Sự thật và Nhà xuất bản ngoại văn Bắc kinh vì giá bán gần như biếu không. Tuy các luận giải trong những cuốn sách này rất khô khan đối với một thầy giáo day Văn mà sở trường văn học phương Tây nghiêng về chủ nghĩa hiện thực hiện đại và cận hiện đại, nhưng ý thức được mình có khả năng phải lao sâu vào làm công tác quản lí, mà người lãnh đạo của Đảng là phải giỏi lí luận và giỏi tổ chức, nên Trung rất chú trong nghiên cứu trau dồi kiến thức, Triết học, chính trị kinh tế học cũng như lí luận xây dựng chủ nghĩa xã hội của các tác giả trong và ngoài nước.
- Cha thật ra không muốn cho con vào học ngành Sư phạm mà là học ngành Kinh tế hoặc chính trị. Nhưng vì con đã thể hiện lòng ham thích thế giới văn học, nên cha chiều con, đồng ý cho con đi học để trở nên một kĩ sư tâm hồn. Nhưng con cứ học tốt đi vì nếu sau này duyên phận bắt con phải làm cán bộ quản lí của Đảng theo nghiệp của cha ,thì với tâm hồn hiểu biết văn học phong phú càng khiến cho con trở thành người cán bộ đảng năng động và phong phú hơn. Đảng rất cần những cán bộ như vậy trong hàng ngũ của mình.
Trong bữa liên hoan tiễn Trung ra Hà nội nhập học, ông Đại tá chính ưy Sư đoàn đã trân trọng nói với con trai trước tất cả mọi người như vậy. Và khi Trung học xong, thông thường anh sẽ về một trường phổ thông cáp 3 nào đó vì hiện nay rất cần giáo viên, nhưng Trung lại được đưa thẳng vào uỷ ban huyện làm công tác quản lí ở phòng giáo duc. Công việc này ít khi người ta dành cho những sinh viên sư phạm nghành Văn học mới ra trường như Trung làm, nhưng ông Lập đương kim Bí thư huyện uỷ lại cũng có mặt trong buổi liên hoan năm nào: ông được thủ trưởng cũ mời đến, mặc dù khi đó ông Lập chỉ mới là huyện uỷ viên phụ trách nông công nghiệp. Hơn nữa hai người bạn chiến đấu xưa rất rất tâm đắc nếu được làm thông gia với nhau. Việc định hướng cho hai con hai ông đã có thoả thuận với nhau mà bon trẻ không được biết. Ông Lập từng bước một đẩy Trung tách khỏi nghiệp giáo viên, thông qua Trưởng phòng giáo duc Đô, ông hướng Trung vào những công việc có tính lí luận và ông hài lòng thấy Trung cũng ham mê lí luận chính trị không kém gì đọc tiểu thuyết.
Dù đã tìm hết mọi cách, nhưng sự trống vắng, chán nản trong lòng chàng trai vẫn không sao được lấp đầy hay xoá bỏ. Anh tìm lại nhũng bài giảng ở trường đại học trong môn Tâm lí học để tìm lời giải cho trang thái tâm lí kì quặc hiện nay của mình.
- Chả nhẽ Thanh Loan lại có một vị trí quan trọng trong tâm trí của mình lớn như vậy hay sao ? Những lúc ở bên cô ấy mình có cảm xúc gì đâu ? Những lúc đó mình cũng thấy tự nhiên hệt như những lúc ở bên cạnh Dung, và mình cũng không yêu Dung. Tại sao khi xa Dung mình không lâm vào trạng thái tâm hồn như vậy này ?
Trung tìm mọi cách để tránh từ “yêu” khi nghĩ đến Loan. Anh sợ. So với nhiều người con gái đã và đang là ban thân với anh, Loan không để lại dấu ấn về trí tuệ và hình thức đặc biệt nào thật lớn, mặc dầu cô đẹp hơn Dung nhiều. Trung chỉ thấy vui vẻ và thanh thản khi ở bên cô gái tươi mát và nhẹ nhàng đó. Loan vui và anh vui , Loan nhí nhảnh và anh thanh thoát, trẻ trung hơn. Nhưng say mê Loan, ngưỡng mộ Loan như một người tình thì anh chưa phải là một Romeo.
